Rodzaje żywic stomatologicznych do drukarek 3D
Rodzaje żywic stomatologicznych do drukarek 3D – zastosowania, różnice i jak wybrać materiał
Nastały czasy, gdzie dostępność drukarek 3d jest powszechna, a producenci dostarczają nam kolejne, nowsze modele prawie z taką częstotliwością co producenci smartfonów. Popularyzację drukarek 3d zawdzięczamy między innymi dzięki ogromnemu napływowi tanich drukarek od chińskich producentów. Niższe ceny przekonują kolejne grupy zawodowe do inwestowania w drukarki 3d w swojej pracy. Nie inaczej jest w technice stomatologicznej. Po boomie na frezowanie CAD CAM, który nota bene nadal trwa, przychodzi boom na drukowanie modeli.
Niezależnie od tego, czy pracujesz na systemach profesjonalnych takich jak Formlabs Form 4 czy tańszych odpowiednikach jak Phrozen Mighty Revo 14K i Phrozen Sonic Mini 8KS. Sama drukarka to tylko część procesu. O końcowym efekcie decydują również odpowiednio dobrane materiały, prawidłowe mycie oraz końcowe utwardzanie wydruków.
Najbardziej praktyczny podział żywic stomatologicznych do drukarek 3D opiera się na ich zastosowaniu. To właśnie przeznaczenie materiału powinno decydować o wyborze, a nie wyłącznie nazwa handlowa czy cena.
Tabela: rodzaje żywic stomatologicznych i ich zastosowanie
| Rodzaj żywicy | Główne zastosowanie | Kontakt z jamą ustną | Najważniejsza cecha | Na co uważać |
|---|---|---|---|---|
| Do modeli | Modele diagnostyczne, ortodontyczne, robocze | nie | Dokładność wymiarowa również w długim czasie | Nie stosować zamiennie z materiałami klinicznymi |
| Do szablonów chirurgicznych | Prowadnice implantologiczne | Tak, klasa Ia | Precyzja i sztywność | Trzymać się zaleceń dot. workflow i post-processingu |
| Do szyn i aparatów | Szyny relaksacyjne, ochronne, wybrane aparaty | Tak, klasa IIa | Biokompatybilność i odporność użytkowa | Wykończenie i końcowe utwardzanie |
| Do łyżek | Łyżki indywidualne, bazy próbne, rejestracja | Ograniczony / zależny od wskazania | Stabilność | Sprawdzać dokładne przeznaczenie producenta |
| Do prac tymczasowych | Korony i mosty tymczasowe | Tak, klasa IIa | Estetyka i wytrzymałość czasowa | Podgrzać żywicę |
| Do protez ruchomych | Bazy protez i protezy częściowe | Tak, klasa IIa | Personalizacja workflow | Liczą się trwałość i jakość powierzchni |
| Do uzupełnień stałych | Wybrane stałe rekonstrukcje | Tak, klasa IIa | Zaawansowane właściwości | Nadal potrzebna ostrożna kwalifikacja |
Czym są żywice stomatologiczne do druku 3D?
Żywice stomatologiczne do druku 3D to najczęściej fotopolimery przeznaczone do pracy w technologiach SLA, DLP i LCD. Po naświetleniu materiał utwardza się warstwa po warstwie, dzięki czemu można uzyskać bardzo dokładne wydruki o szerokim zastosowaniu w gabinecie i laboratorium.
W praktyce końcowe właściwości wydruku zależą nie tylko od samej żywicy. Istotne znaczenie mają przede wszystkim:
- parametry druku,
- orientacja modelu,
- sposób mycia,
- czas i jakość post-curingu,
- wykończenie powierzchni.
Dlatego wybierając materiał, warto patrzeć na cały system pracy, a nie tylko na nazwę produktu.
Czym różnią się żywice dentystyczne?
Żywica do modelu ortodontycznego ma inne zadanie niż żywica do szyny relaksacyjnej, szablonu implantologicznego czy korony tymczasowej. Różnice to nie tylko kolor, ale także zakresu wskazań, przewidzianego kontaktu z jamą ustną (odpowiednie certyfikaty medyczne), odporności na obciążenia, wytrzymałość czy elastyczność.
Właśnie dlatego pytanie nie powinno brzmieć: „która żywica jest najlepsza?”, ale raczej: „do jakiego zastosowania potrzebuję materiału?”. Dopiero wtedy można sensownie porównać dostępne opcje.
W Dentalstore polecamy przede wszystkim:
Rodzaje żywic stomatologicznych do drukarek 3D według zastosowań
Żywice do modeli
To jedna z najczęściej wybieranych grup materiałów w stomatologii cyfrowej. Służą do wykonywania modeli diagnostycznych, ortodontycznych, roboczych czy implantologicznych. Ich największe zalety to dokładność wymiarowa, stabilność i dobre odwzorowanie detali.
To dobry wybór wszędzie tam, gdzie najważniejsza jest precyzja modelu, ale nie planuje się kontaktu wydruku z jamą ustną.
Przykłady żywic do modeli:
Żywice do szablonów chirurgicznych
Ta kategoria obejmuje materiały do wykonywania prowadnic implantologicznych i innych szablonów zabiegowych. W tym zastosowaniu liczą się przede wszystkim precyzja, sztywność, stabilność oraz zgodność z przewidzianym kontaktem z tkankami.
Nie należy zastępować ich zwykłymi żywicami modelowymi. Ponieważ żywice do szablonów muszą mieć certyfikat medyczny co najmniej klasy Ia. Żywice te często są półprzeźroczyste.
Przykłady żywic do szablonów i prowadnic chirurgicznych:
Żywice do szyn, nakładek wybielających i aparatów wewnątrzustnych
To materiały wykorzystywane do wykonywania szyn relaksacyjnych, ochronnych oraz wybranych aparatów noszonych w jamie ustnej. W tej grupie najważniejsze znaczenie mają biokompatybilność, odporność mechaniczna, gładkość powierzchni i stabilność podczas użytkowania. Żywica często występuje w dwóch wariantach - bardziej elastycznym do nakładek do wybielania oraz bardziej sztywnym pod m.in. szyny ochronne.
Przykłady żywic do szyn i nakładek:
Żywice do koron i mostów tymczasowych i długoczasowych
To jedna z najbardziej praktycznych kategorii dla nowoczesnej stomatologii cyfrowej. Materiały te są przeznaczone do wykonywania uzupełnień tymczasowych i długoczasowych, dlatego powinny zapewniać odpowiednią estetykę, dopasowanie oraz wytrzymałość przez pełny okres użytkowania. Jako jedyne zawierają w sobie wypełniacz ceramiczny.
W tej grupie trzeba wyraźnie oddzielić materiały do prac tymczasowych od materiałów do zastosowań długoczasowych. To dwa różne obszary i dwa różne poziomy oczekiwań klinicznych.
Tymczasowe używane są głównie do 6 miesięcy, w skrajnych przypadkach do 12 miesięcy. Prace długoczasowe to takie, które są w jamie ustnej zazwyczaj powyżej 2 lat. Ta dziedzina jest dość młoda, więc trudno o przypadki kliniczne powyżej 5 lat. Przez co część stomatologów jest na razie sceptycznie nastawiona do tego rodzaju żywic.
Przykłady żywic do koron tymczasowych:
Przykłady żywic do koron długoczasowych:
Żywice do protez
Ta kategoria obejmuje materiały do baz protez oraz protezy częściowe. To segment, który rozwija się bardzo intensywnie, ponieważ druk 3D może poprawiać powtarzalność pracy i przyspieszać proces wykonania uzupełnień.
Żywica do protez częściowych są zazwyczaj oznaczone jako flex - czyli bardziej elastyczne.
Przy wyborze takich materiałów warto zwracać uwagę nie tylko na samą możliwość wydruku, ale także na trwałość, jakość powierzchni, wykończenie i przewidywalność całego procesu technologicznego.
Dentyści i protetycy obecnie głównie używają protez akrylowych, których tworzenie jest długie, czasochłonne i brudzące. Specjaliści wiele obiecują sobie po nowych żywicach do protez.
Przykłady żywic do protez:
Żywice do łyżek indywidualnych, baz próbnych i rejestracji zwarcia
To grupa materiałów o zastosowaniu pośrednim między pracą techniczną a kliniczną. Liczą się tu sztywność, stabilność wymiarowa i przewidywalne zachowanie podczas dalszych etapów pracy protetycznej.
W praktyce bardzo rzadko używana i niestety często zastępowana nieodpowiednimi żywicami do modeli.
Które żywice mogą mieć kontakt z jamą ustną?
Określenie „biokompatybilny” nie oznacza automatycznie, że dany materiał nadaje się do każdego zastosowania. Zazwyczaj:
-
żywice techniczne, bez przeznaczenia do kontaktu z jamą ustną,
-
żywice do krótkotrwałego kontaktu wewnątrzustnego - klasy medycznej Ia
-
materiałach do czasowego użytkowania w jamie ustnej,
-
materiałach do bardziej wymagających zastosowań, jeśli producent wyraźnie to przewiduje.
Jak wybrać żywicę stomatologiczną w 5 krokach
1. Określ zastosowanie
2. Sprawdź kompatybilność i ustawienia parametrów z drukarką
3. Zwróć uwagę na właściwości żywicy
-
dokładność,
-
sztywność lub elastyczność,
-
przezroczystość,
-
kolor,
-
odporność na ścieranie,
-
łatwość polerowania,
-
jakość powierzchni po wydruku.
4. Poszukaj opracowań naukowych na temat żywicy.
5. Podpytaj sprzedawcy o dentystów i techników, którzy używają tej żywicy.
Jak dobrać materiał do swojego workflow?
Wybór żywicy warto dopasować nie tylko do rodzaju pracy, ale również do codziennej organizacji pracy w gabinecie lub laboratorium. Jeżeli korzystasz z kompletnego ekosystemu producenta jak Formlabs, wygodnym rozwiązaniem będzie wyposażenie się również w urządzenia do mycia i utwardzania jak Formlabs Form Wash 2 i Formlabs Form Cure 2.
Jeżeli pracujesz na systemach otwartych jak Phrozen czy Elegoo, łatwiej jest używać żywić różnych producentów. Najlepiej jeśli dany producent udostępni profile żywic do konkretnej drukarki. Polecamy żywice Phrozen do druku modeli czy odlewów woskowych, a żywice Senertek do wszelkich zastosowań w jamie ustnej od koron przez szablony, aż po protezy.
Najważniejsze jest to, aby cały workflow był spójny, powtarzalny i dopasowany do rodzaju wykonywanych prac.
3 Najczęstsze błędy przy wyborze żywicy stomatologicznej
- Sugerowanie się wyłącznie ceną - tańsze żywice, mogą mieć więcej toksycznych związków, mogą mieć problemy z powtarzalnością oraz z odkształcaniem się w czasie.
- Pomylone zastosowanie - używanie żywic wyłącznie do modeli diagnostycznych, stosując je do przymiarek w jamie ustnej bądź do prac tymczasowych. Stosowanie żywic klasy medycznej Ia jako żywic klasy IIa.
- bagatelizowanie post processingu - czyli suszenia, mycia i utwardzania. To etap często o wiele trudniejszy niż sam druk, a jest traktowany jako dodatek.
Autor
Artur Gładysz
