Szumy uszne, zawroty głowy i protezy zębowe – nieoczywisty związek z układem żucia i SSŻ
Czy ból ucha, który nie mija mimo prawidłowej otoskopii, może mieć swoje źródło w źle dopasowanej protezie? Wielu stomatologów i techników nie zdaje sobie sprawy, jak często narząd żucia odpowiada za objawy przypisywane laryngologii. Poniższy artykuł to praktyczny przewodnik po anatomicznych i klinicznych zależnościach pomiędzy protezami zębowymi a objawami otologicznymi.
Szumy uszne, zawroty głowy i protezy zębowe – nieoczywisty związek z układem żucia i SSŻ
Szumy uszne, uczucie pełności w uchu, trzaski w okolicy skroniowej czy zawroty głowy to objawy, które rzadko są łączone z bezzębiem i protezami zębowymi. Tymczasem współczesna literatura i dane kliniczne wskazują na jednoznaczny związek między dysfunkcją stawu skroniowo-żuchwowego (SSŻ) a dolegliwościami pozornie otologicznymi. U podłoża tych zaburzeń często leży nieprawidłowe ustawienie żuchwy, brak fizjologicznej wysokości zwarcia lub biomechanicznie niestabilna proteza.
- Anatomia połączeń: układ żucia i narząd słuchu – wspólne unerwienie i sąsiedztwo strukturalne
- Objawy otologiczne w zaburzeniach układu żucia – jak protezy mogą wpływać na ucho?
- Rola protez zębowych w modulacji objawów otologicznych – dowody kliniczne i praktyczne implikacje
- Diagnostyka różnicowa – jak rozpoznać pacjenta z objawami usznymi pochodzenia SSŻ?
- Leczenie interdyscyplinarne – kiedy stomatolog, a kiedy laryngolog i fizjoterapeuta?
- Rola stomatologa i protetyka – korekta zwarcia i odciążenie SSŻ
- Podsumowanie – co powinien wiedzieć każdy stomatolog o związku między protezami a objawami otologicznymi
- FAQ – najczęściej zadawane pytania przez lekarzy i pacjentów
Anatomia połączeń: układ żucia i narząd słuchu – wspólne unerwienie i sąsiedztwo strukturalne
Pozornie niezależne od siebie układy – stomatognatyczny i słuchowy – są w rzeczywistości silnie powiązane zarówno anatomicznie, jak i embriologicznie. Wspólny rozwój z pierwszego i drugiego łuku skrzelowego skutkuje tym, że niektóre ich elementy – np. mięsień napinacz błony bębenkowej oraz mięśnie żucia – mają to samo unerwienie (gałąź żuchwowa nerwu trójdzielnego, V3). Ta zależność tłumaczy promieniowanie bólu z rejonu SSŻ do ucha oraz objawy otologiczne pojawiające się u pacjentów z dysfunkcjami żucia.
Kluczowe znaczenie ma kość skroniowa, w której znajduje się zarówno staw skroniowo-żuchwowy, jak i przewód słuchowy zewnętrzny oraz struktury ucha środkowego. Ich bliskość (1–2 mm) sprawia, że każde przemieszczenie głowy żuchwy ku tyłowi – np. w wyniku obniżenia zwarcia czy braku stabilizacji protezy – może mechanicznie drażnić elementy układu słuchowego. Szczelina skalisto-bębenkowa, przez którą przebiega m.in. struna bębenkowa i naczynia bębenkowe, może być bezpośrednio uciskana przez przemieszczoną głowę stawową.
Wspólne unerwienie tych struktur prowadzi do tzw. objawów przeniesionych – np. otalgii wtórnej, czyli bólu ucha bez zmian laryngologicznych, który ma swoje źródło w stawie lub mięśniach narządu żucia. Nerw uszno-skroniowy, unerwiający zarówno SSŻ, jak i ucho zewnętrzne, staje się mediatorem tych doznań. Co więcej, mechaniczne podrażnienie może aktywować mięsień napinacz błony bębenkowej, wywołując uczucie pełności ucha, trzeszczenia lub szumy o charakterze pulsacyjnym.
Znajomość tych powiązań jest niezbędna nie tylko w diagnostyce różnicowej szumów usznych, lecz także w planowaniu leczenia protetycznego u pacjentów bezzębnych. Zmiana pozycji żuchwy poprzez nową protezę może bowiem albo zredukować, albo – jeśli źle wykonana – nasilić objawy otologiczne.
Objawy otologiczne w zaburzeniach układu żucia – jak protezy mogą wpływać na ucho?
Objawy ze strony narządu słuchu u pacjentów bezzębnych bywają mylące – wielu z nich trafia początkowo do laryngologa z podejrzeniem zapalenia ucha, szumów usznych lub zawrotów głowy. Tymczasem źródłem tych dolegliwości może być nieprawidłowa praca układu stomatognatycznego, a konkretnie: przemieszczenie głowy stawowej żuchwy, dysbalans mięśniowy lub brak fizjologicznej okluzji spowodowany nieprawidłowo wykonaną protezą.
Otalgia rzutowana – ból ucha bez patologii laryngologicznej
W pracy Orczykowskiej i Pihut analizowano 60 pacjentów bezzębnych z objawami bólowymi mięśni i/lub stawu skroniowo-żuchwowego (SSŻ). Wśród nich istotny odsetek zgłaszał dolegliwości przypominające otologiczne, m.in. ból ucha przy braku zmian w badaniu laryngologicznym, uczucie ciśnienia oraz promieniowanie bólu do skroni i potylicy
Mechanizm tego zjawiska tłumaczy praca Z. Maciejewskiej-Szaniec, która wskazuje na wspólne unerwienie torebki stawowej SSŻ oraz skóry przewodu słuchowego zewnętrznego przez nerw uszno-skroniowy. Dodatkowo, przemieszczenie głowy stawowej ku tyłowi – szczególnie u pacjentów z obniżoną wysokością zwarcia – może powodować mechaniczne drażnienie struktur sąsiadujących z jamą bębenkową.
Właściwe leczenie protetyczne w takim przypadku nie tylko odtwarza funkcję żucia, ale realnie wpływa na redukcję objawów otologicznych. Kluczowe staje się precyzyjne ustalenie wysokości zwarcia i relacji centralnej, co uzyskuje się dzięki zastosowaniu odpowiednich mas wyciskowych i materiałów do rejestracji zwarcia.
Szumy uszne i uczucie zatkanego ucha – konsekwencje zaburzeń mięśniowych
Utrzymujące się napięcie mięśni żwaczy i skrzydłowych może prowadzić do zaburzeń funkcji trąbki słuchowej, co objawia się uczuciem zatkania, szumem pulsującym lub uczuciem zmniejszonej drożności ucha. U części pacjentów obserwuje się również zawroty głowy – prawdopodobnie na skutek przewlekłego zaburzenia napięć w układzie mięśniowo-więzadłowym czaszki.
Badania wykazały, że po zastosowaniu odpowiednio zaprojektowanych protez – szczególnie tych wykonanych według systemu BPS – dochodziło do istotnej redukcji tych objawów. Przykładowo, w grupie badanej (metoda BPS) już po 4 tygodniach stosowania protez zmodyfikowanych, nastąpił znaczny spadek intensywności dolegliwości ocenianych w skali VAS/VNRS
W przypadkach ostrych objawów lub w trakcie leczenia etapowego, warto rozważyć wykonanie tymczasowych protez przy wykorzystaniu drukarki 3D, które mogą szybko ustabilizować zwarcie i zredukować nacisk na struktury SSŻ.
Rola protez zębowych w modulacji objawów otologicznych – dowody kliniczne i praktyczne implikacje
Dane kliniczne jednoznacznie wskazują, że protezy całkowite nie są wyłącznie narzędziem odbudowy estetyki i funkcji żucia, ale pełnią także rolę regulacyjną wobec układu mięśniowo-stawowego. Szczególnie w przypadku pacjentów z objawami dysfunkcji SSŻ, ich prawidłowe wykonanie może prowadzić do remisji bólu i ustąpienia objawów rzutowanych – w tym otologicznych, takich jak szumy uszne, uczucie pełności w uchu czy zawroty głowy.
System BPS vs metoda kalotowa – dane z badania klinicznego
W wielu badaniach analizowano skuteczność obu metod rehabilitacji protetycznej i wnioski często były podobne. W badaniu Orczykowskiej również przeanalizowano: system biofunkcjonalnego BPS oraz konwencjonalne metody kalotowej z modyfikacją krakowską. Po 3 miesiącach użytkowania nowych protez zauważono znacznie większą poprawę w grupie BPS – zarówno w zakresie zniesienia bólu mięśni żucia i stawów skroniowo-żuchwowych, jak i ustąpienia objawów towarzyszących, w tym trzasków, napięcia mięśni oraz promieniowania bólu do okolicy skroniowo-usznej.
U 87% pacjentów grupy BPS zaobserwowano normalizację zakresu ruchu opuszczania żuchwy, a tylko u 3% pozostały objawy bólowe w SSŻ podczas palpacji. W kontekście objawów otologicznych – takich jak szumy i uczucie zatkania – poprawa była często subiektywna, ale wyraźna i powiązana czasowo z poprawą funkcji stawu i okluzji.
Dlaczego źle dopasowana proteza może nasilać objawy?
W przypadku źle wykonanej protezy – zwłaszcza z nieprawidłową wysokością zwarcia, asymetrią kontaktów okluzyjnych lub niestabilnością na podłożu – dochodzi do przemieszczenia głowy żuchwy ku tyłowi. To prowadzi do nieprawidłowego obciążenia tylnej strefy SSŻ, co może drażnić struktury sąsiadujące z przewodem słuchowym zewnętrznym. Nacisk na nerw uszno-skroniowy i towarzyszące mu włókna czuciowe generuje dolegliwości, które pacjent odczuwa jako ból ucha, szumy, a nawet objawy laryngologiczne.
Zastosowanie dokładnych technik rejestracji zwarcia oraz łuków twarzowych (w metodzie BPS lub CAD/CAM) umożliwia nie tylko precyzyjne odwzorowanie relacji żuchwy do szczęki, ale i przywrócenie pozycji głowy stawowej w dole stawowym, co ma kluczowe znaczenie w znoszeniu objawów rzutowanych.
Czy wydrukowana proteza może dać ten sam efekt?
To pytanie pozostaje otwarte, ale warto podkreślić, że kluczową rolę odgrywa nie sama metoda wykonania, lecz jakość odwzorowania zwarcia i ustabilizowanie pozycji żuchwy. W przypadku wydruków 3D, które nie uwzględniają dynamicznej rejestracji kontaktów okluzyjnych, ryzyko niedopasowania funkcjonalnego rośnie. Dlatego coraz więcej pracowni decyduje się na integrację systemów cyfrowych z analogowymi elementami diagnostycznymi – np. [rejestratorami zwarcia lub silikonowymi indeksami], które można łatwo zintegrować w protokole cyfrowym.
Diagnostyka różnicowa – jak rozpoznać pacjenta z objawami usznymi pochodzenia SSŻ?
Jednym z największych wyzwań klinicznych w pracy stomatologa i protetyka jest rozpoznanie, że objawy zgłaszane przez pacjenta – takie jak szumy uszne, uczucie zatkania ucha, zawroty głowy czy ból w okolicy małżowiny – nie wynikają z patologii narządu słuchu, lecz z zaburzeń w obrębie układu żucia. Kluczem do skutecznej terapii jest wczesne uchwycenie źródła problemu i odróżnienie otalgii pierwotnej (spowodowanej patologią ucha) od rzutowanej – mającej swoje podłoże w dysfunkcji stawu skroniowo-żuchwowego lub napięciu mięśni żucia.
Punkt wyjścia – dokładny wywiad z ukierunkowaniem na narząd żucia
W badaniu Orczykowskiej i wsp. u wszystkich 60 pacjentów z dolegliwościami bólowymi twarzoczaszki wykonano kwestionariusz funkcjonalny narządu żucia, ocenę zakresu ruchów żuchwy, badanie palpacyjne mięśni i SSŻ oraz testy protruzyjne. Zastosowanie ustrukturyzowanego formularza pozwoliło ujawnić objawy, które nie były wcześniej wiązane przez pacjenta z problemami stomatologicznymi.
Typowe sygnały ostrzegawcze:
- ból ucha nasilający się przy żuciu lub ziewaniu,
- promieniowanie bólu do skroni i karku,
- przeskakiwanie żuchwy, trzaski w SSŻ,
- zawroty głowy bez objawów neurologicznych,
- objawy laryngologiczne niewyjaśnione badaniem otoskopowym.
Badanie palpacyjne i testy czynnościowe – najprostsze, ale kluczowe
Badanie manualne mięśni żucia (m. masseter, pterygoideus medialis et lateralis) oraz okolicy torebki stawowej często ujawnia nadmierne napięcie, bolesność lub aktywne punkty spustowe. Warto również ocenić tor opuszczania i unoszenia żuchwy – objawy takie jak tor esowaty czy ograniczenie odwodzenia żuchwy są bezpośrednio skorelowane z przemieszczeniem głowy stawowej i zaburzeniem relacji centralnej.
W tym etapie kluczowe może być wykorzystanie prostych narzędzi diagnostycznych, takich jak łuk twarzowy lub artykulator, które pomagają ocenić przestrzenne relacje żuchwy do szczęki i wykryć asymetrie. Już na etapie rejestracji zwarcia można zaobserwować czy istnieje patologiczna retruzja żuchwy, która może prowadzić do ucisku struktur usznych.
Diagnostyka radiologiczna – kiedy warto wykonać CBCT?
Choć klasyczne pantomogramy nie wykazują zmian w strukturach ucha środkowego (co potwierdzały także wyniki badań w analizowanej grupie), obrazowanie CBCT pozwala ocenić:
- pozycję głowy stawowej w dole stawowym,
- stopień resorpcji głowy stawowej i kłykcia żuchwy,
- relację głowy do tylnej ściany panewki – co jest istotne przy podejrzeniu mechanicznego drażnienia struktur słuchowych.
Diagnostyka ta bywa kluczowa zwłaszcza u pacjentów z przewlekłymi, nawracającymi objawami.
Rola próbnych rejestracji zwarcia i protez tymczasowych
U pacjentów z podejrzeniem zaburzeń zwarcia wpływających na układ słuchu, skuteczną metodą diagnostyczno-terapeutyczną może być wykonanie protezy tymczasowej z kontrolowaną wysokością zwarcia i ustaloną pozycją centralną. W badaniu Orczykowskiej 4–5 tygodni użytkowania zmodyfikowanych protez doprowadziło do istotnej poprawy objawów u większości pacjentów.
Takie działanie może pełnić funkcję testu diagnostycznego: jeśli objawy ustępują – oznacza to, że źródłem były zaburzenia biomechaniczne, a nie strukturalne ucha. Do tego celu można zastosować drukowane protezy tymczasowe lub płytki relaksacyjne.
Leczenie interdyscyplinarne – kiedy stomatolog, a kiedy laryngolog i fizjoterapeuta?
Leczenie objawów otologicznych wynikających z dysfunkcji stawu skroniowo-żuchwowego (SSŻ) wymaga holistycznego podejścia. Samo wykonanie nowej protezy, nawet technicznie poprawnej, nie zawsze wystarczy, jeśli nie zostanie uzupełnione o dokładną diagnostykę czynnościową, kontrolę napięcia mięśni oraz – w wybranych przypadkach – wsparcie ze strony innych specjalistów. Kluczową rolę odgrywa tu koordynacja działań między stomatologiem, technikiem dentystycznym, fizjoterapeutą i otolaryngologiem.
Rola stomatologa i protetyka – korekta zwarcia i odciążenie SSŻ
Pierwszym i najważniejszym krokiem w terapii jest przywrócenie stabilnej relacji między żuchwą a szczęką oraz fizjologicznej wysokości zwarcia. W badaniu Orczykowskiej i Pihut, zastosowanie modyfikowanych protez dolnych z warstwą kompozytu oraz wykonanie protez ostatecznych metodą BPS pozwoliło osiągnąć pełną remisję objawów bólowych u większości pacjentów już w ciągu 3 miesięcy.
Do tego celu niezbędne są:
- dokładne rejestry zwarcia z wykorzystaniem materiałów silikonowych lub materiałów sztywnych.
- łuki twarzowe i artykulatory do odwzorowania położenia żuchwy względem podstawy czaszki.
- płyty wzornikowe lub indywidualne łyżki przy dużych zanikach podłoża.
W przypadkach, gdy pacjent zgłasza ostre objawy neurologiczne lub otologiczne, warto rozważyć etapowe leczenie z użyciem protez tymczasowych, które pozwalają przetestować nową pozycję żuchwy przed wykonaniem ostatecznego uzupełnienia.
Kiedy konieczna jest fizjoterapia stomatologiczna?
Jeśli po ustabilizowaniu zwarcia pacjent nadal zgłasza uczucie napięcia, trzaski lub zawroty głowy, warto skierować go do fizjoterapeuty specjalizującego się w pracy z narządem żucia. Terapia manualna, suche igłowanie, neuromobilizacje nerwu trójdzielnego czy techniki relaksacyjne mięśni żucia często przynoszą znaczną ulgę.
Współpraca ta jest szczególnie istotna u osób:
- z parafunkcjami (bruksizm, zgrzytanie, zaciskanie),
- po urazach czaszkowo-szyjnych,
- z przewlekłym stresem i napięciem układu mięśniowo-powięziowego.
Warto zauważyć, że pacjenci bezzębni często nie są kierowani na fizjoterapię, mimo że zaburzenia funkcjonalne układu żucia są u nich równie częste, co u osób z uzębieniem.
Rola laryngologa i audiologa – diagnostyka różnicowa i potwierdzenie braku zmian organicznych
Zanim podejmie się terapię protetyczną jako leczenie objawów otologicznych, należy wykluczyć rzeczywistą patologię w obrębie ucha środkowego i wewnętrznego. Otoskopia, audiometria tonalna i impedancyjna, badanie błędnika – to elementy, które mogą zlecić lub wykonać specjaliści laryngolodzy.
Dopiero po potwierdzeniu braku uchwytnej patologii laryngologicznej, można z dużą dozą prawdopodobieństwa przyjąć, że objawy mają charakter rzutowany.
Model współpracy – protetyk jako koordynator leczenia
W świetle rosnącej liczby pacjentów 60+, 70+ i starszych, którzy zgłaszają niespecyficzne objawy w obrębie twarzoczaszki, uszu i szyi, to właśnie protetyk powinien pełnić rolę koordynatora interdyscyplinarnego leczenia. Jako osoba odpowiedzialna za projektowanie pozycji zwarciowej i kontaktów okluzyjnych, ma realny wpływ na biomechanikę żucia i położenie głowy żuchwy.
Dysponując odpowiednimi narzędziami diagnostycznymi i laboratoryjnymi – protetyk może nie tylko poprawić jakość życia pacjenta, ale również przyczynić się do ustąpienia objawów wcześniej klasyfikowanych jako idiopatyczne lub otologiczne.
Przypadki kliniczne – gdy proteza eliminowała szumy uszne
Choć objawy takie jak szumy uszne, uczucie zatkania ucha czy zawroty głowy rzadko kojarzone są z leczeniem protetycznym, dowody kliniczne wskazują, że w niektórych przypadkach odpowiednia rehabilitacja układu stomatognatycznego może prowadzić do ich istotnego złagodzenia, a nawet całkowitego ustąpienia.
Przeanalizujemy przypadki z pracy Pani Orczykowskiej, gdzie takie przypadki były wielokrotnie odnotowywane – zwłaszcza w grupie pacjentów, u których wykonano uzupełnienia według systemu biofunkcjonalnego BPS.
Pacjentka 62 lata – bóle uszne i szumy o charakterze pulsującym
Pacjentka zgłosiła się do leczenia z powodu uporczywego bólu ucha prawego, nasilającego się podczas żucia i ziewania. W badaniu laryngologicznym nie stwierdzono patologii ucha środkowego ani wewnętrznego. Badanie czynnościowe narządu żucia wykazało przemieszczenie głowy żuchwy ku tyłowi, ograniczenie odwodzenia oraz nieprawidłową okluzję centralną.
W pierwszym etapie leczenia wykonano korektę okluzji istniejącej protezy dolnej przy pomocy materiału kompozytowego. Po 4 tygodniach stosowania zmodyfikowanego uzupełnienia pacjentka zgłosiła ustąpienie bólu i zmniejszenie intensywności szumu usznego. Po wykonaniu ostatecznej protezy metodą BPS, objawy ustąpiły całkowicie.
To klasyczny przypadek, w którym wykorzystanie precyzyjnych materiałów do korekty zwarcia oraz tymczasowej stabilizacji zgryzu miało charakter nie tylko funkcjonalny, ale również diagnostyczny.
Pacjent 65 lat – uczucie pełności ucha i trzaski w stawie
Mężczyzna skarżył się na „zatkanie ucha” oraz uczucie „kliknięcia” przy otwieraniu ust. Uczucie pełności narastało w godzinach wieczornych i przy intensywnym żuciu. Diagnostyka SSŻ wykazała asymetrię toru opuszczania żuchwy, ból przy palpacji głowy stawowej oraz nieprawidłowe napięcie mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego.
Po wykonaniu protez całkowitych w systemie biofunkcjonalnym, z zastosowaniem łuku twarzowego i precyzyjnych pomiarów zwarcia fonetycznego, objawy ustąpiły po 2 tygodniach użytkowania. Pacjent przestał odczuwać pełność ucha, a przeskakiwanie żuchwy zanikło.
To przypadek, w którym kluczowe znaczenie miało użycie łuku twarzowego i ustabilizowanie pozycji żuchwy względem czaszki.
Wnioski z praktyki klinicznej
W obu opisanych przypadkach objawy uszne nie były pierwotnie związane z patologią narządu słuchu – były to objawy rzutowane z układu żucia. Po zastosowaniu właściwego postępowania protetycznego, w tym:
- przywróceniu relacji centralnej,
- korekcie pionowej wysokości zwarcia,
- poprawie stabilizacji protezy,
doszło do ustąpienia dolegliwości, które wcześniej przez długi czas były diagnozowane jako idiopatyczne lub laryngologiczne.
Takie przypadki nie są wyjątkiem – w rzeczywistości są niedodiagnozowanym standardem, szczególnie u pacjentów bezzębnych. Dlatego każdy specjalista zajmujący się rehabilitacją protetyczną powinien znać te mechanizmy i dysponować odpowiednim zapleczem materiałowym i sprzętowym.
Podsumowanie – co powinien wiedzieć każdy stomatolog o związku między protezami a objawami otologicznymi
Związek między dysfunkcją stawu skroniowo-żuchwowego (SSŻ) a objawami pozornie otologicznymi – takimi jak szumy uszne, zawroty głowy czy uczucie pełności w uchu – powinien być stałym elementem diagnostyki u pacjentów bezzębnych. Coraz więcej dowodów wskazuje, że źle dopasowana proteza zębowa może nie tylko zaburzać biomechanikę żucia, ale również wywoływać ból rzutowany do ucha lub potęgować objawy równowagowe.
Prawidłowo zaplanowane leczenie protetyczne, oparte na dokładnej rejestracji zwarcia, zastosowaniu łuku twarzowego i kontrolowanej odbudowie wysokości pionowej, może przynieść istotną poprawę nie tylko w zakresie funkcji żucia, ale także w zakresie objawów otologicznych związanych z protezami zębowymi. Szczególnie skuteczne okazują się systemy typu BPS oraz protezy projektowane cyfrowo, pod warunkiem zachowania pełnej kontroli nad relacją centralną.
Warto pamiętać, że protezy zębowe a szumy uszne to temat wymagający interdyscyplinarnego podejścia – z udziałem laryngologa, fizjoterapeuty i audiologa. Kluczowe jest nie tylko wykluczenie patologii narządu słuchu, ale także zrozumienie, że ból ucha a protezy zębowe mogą być ze sobą bezpośrednio powiązane.
Z perspektywy stomatologa i technika dentystycznego, każdy przypadek niespecyficznych objawów w obrębie twarzoczaszki powinien być analizowany także pod kątem dysfunkcji SSŻ. W codziennej praktyce oznacza to konieczność wykorzystania precyzyjnych narzędzi: mas do rejestracji zwarcia, łuków twarzowych, a w wielu przypadkach także protezy tymczasowej wykonanej metodą cyfrową, która pozwala na testowanie nowej pozycji żuchwy bez ryzyka adaptacyjnego błędu.
FAQ – najczęściej zadawane pytania przez lekarzy i pacjentów
Jak odróżnić objawy pochodzenia stomatologicznego od laryngologicznego?
Objawy ze strony narządu żucia są często jednostronne, nasilają się przy ruchu żuchwy, towarzyszą im trzaski, ograniczenia w otwieraniu ust lub napięcie mięśni. Brak zmian w otoskopii i audiometrii wskazuje na ich rzutowany charakter.
Czy drukowana proteza 3D może zastąpić system BPS?
Technicznie – tak, ale klinicznie – tylko wtedy, gdy poprzedzona jest precyzyjną rejestracją zwarcia i diagnostyką czynnościową. Protezy drukowane bez zaawansowanego planowania zwarcia mogą nie odwzorować poprawnie relacji żuchwy do szczęki.
Kiedy warto skierować pacjenta na fizjoterapię lub do laryngologa?
Gdy mimo korekty zwarcia objawy utrzymują się, warto wdrożyć fizjoterapię narządu żucia. Z kolei laryngolog powinien być pierwszym specjalistą, który wykluczy rzeczywiste zmiany w uchu środkowym i wewnętrznym.
Źródła:
- Orczykowska M., Pihut M., Hubalewska-Mazgaj M.
Ocena skuteczności rehabilitacji protetycznej u pacjentów bezzębnych z zaburzeniami czynnościowymi układu ruchowego narządu żucia z wykorzystaniem systemu BPS i metody kalotowej – badania własne.
Instytut Stomatologii CM UJ, Kraków. - Maciejewska-Szaniec Z.
Objawy otologiczne w przebiegu zaburzeń czynnościowych układu ruchowego narządu żucia – znaczenie dla diagnostyki różnicowej i leczenia interdyscyplinarnego.
Rozprawa doktorska, Pomorski Uniwersytet Medyczny, Szczecin, 2021. - Piekarczyk A., Bujak M., Maciejczyk-Piekarczyk A.
Widoczność radiologiczna wybranych materiałów stosowanych do zamykania kanałów korzeniowych w badaniu RVG – badania in vitro.
„Dental Forum”, 2015, 43(1): 71–76.
Autor
Artur Gładysz
